Atatürk Cad. No: 174/1 Ekim Apt. K: 3 D: 5-6Alsancak İZMİR

CoVID-19 Çerçevesinde İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu Oluşturulması Yükümlülüğü Hakkında Bilgi Bülteni

A. Giriş
İçinde bulunulan salgın durumu nedeniyle kamu kuruluşlarınca iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin önlemler güncellenmekte; süreç boyunca alınması tavsiye edilen tedbirlere ilişkin bildiriler yayımlanmaktadır.
18.01.2013 tarihli ve 28532 sayılı Resmî Gazetede yayımı tarihinde yürürlüğe giren İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulları Hakkında Yönetmelik (“Yönetmelik”) uyarınca iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çalışmalarda bulunmak üzere iş sağlığı ve güvenliği kurullarının (“Kurul”) zaruri olduğu iş yerleri ve bu kurulların oluşumu, görev ve yetkileri, çalışma usul ve esasları belirlenmiştir.
CoVID-19 süresince alınacak tedbir ve önlemler ile sağlık ve hukuk koruması oluşturulması adına başta İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulları Hakkında Yönetmelik, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve sair mevzuat hükümleri çerçevesinde incelemeler yapılacak ve iş sağlığı ve güvenliği kuruluna ilişkin izlenmesi tavsiye edilen yollar belirtilecektir.

B. İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (“Kanun”) kapsamına giren, elli ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve altı aydan fazla süren sürekli işlerin yapıldığı iş yerleri anılan Yönetmelik dahilinde belirtilen sorumlulukları haizdir.
Buna göre, söz konusu iş yerlerinde işverenin, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çalışmalarda bulunmak üzere iş sağlığı ve güvenliği kurulu oluşturmakla yükümlüdür.

C. Asıl İşveren – Alt İşveren İlişkisinde Kurul Oluşturma Yükümlülüğü
İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulunun faaliyetleri doğrultusunda gerçekleştirilmesi gereken işlemler hakkında ayrıca Yönetmelik’in 4. maddesinde işverenlerin yerine getirmekle yükümlü olduğu eylemlerden bahsedilmiştir.
Elli ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve altı aydan fazla süren sürekli işlerin yapıldığı iş yerlerinde işveren, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çalışmalarda bulunmak üzere kurul oluşturacaktır. Altı aydan fazla süren asıl işveren-alt işveren ilişkisinin bulunduğu hallerde, asıl işveren alt işverenin çalışan sayıları ayrı ayrı elli ve daha fazla ise asıl işveren ve alt işveren tarafından ayrı ayrı Kurul oluşturulacak; faaliyetlerinin yürütülmesi ve Kurullarca alınan kararların uygulanması konusunda iş birliği ve koordinasyon asıl işverence sağlanacaktır.
Bir işyerinde sadece asıl işverenin çalışan sayısı elli ve daha fazla ise bu durumda Kurul asıl işverence oluşturulacak; Kurul oluşturma yükümlülüğü bulunmayan alt işveren, Kurul tarafından alınan kararların uygulanması ile ilgili olarak koordinasyonu sağlamak üzere vekâleten yetkili bir temsilci atayacaktır.
Alt işverenin çalışan sayısı elli ve daha fazla, asıl işverenin çalışan sayısı ellinin altında ise işyerinde Kurul alt işverence oluşturulacak; asıl işveren alt işverenin oluşturduğu Kurula iş birliği ve koordinasyonu sağlamak üzere vekâleten yetkili bir temsilci atayacaktır.
Asıl işveren ve alt işverenin çalışan sayıları ayrı ayrı ellinin altında ve toplam çalışan sayısı elliden fazla bulunduğu durumlarda koordinasyon yükümlülüğü asıl işveren olmak kaydıyla, asıl işveren ve alt işveren tarafından birlikte bir Kurul meydana getirilecek; Kurulun oluşumunda üyeler ve kurul sekreteri asıl işveren ve alt işveren tarafından ortak kararla atanacaktır.
Asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunmayan ve aynı çalışma alanında birden fazla işverenin bulunması ve bu işverenlerce birden fazla kurulun oluşturulması hâlinde işverenler, birbirlerinin çalışmalarını etkileyebilecek kurul kararları hakkında diğer işverenleri bilgilendirecektir.
Asıl işveren – alt işveren ilişkilerinde çalışan sayılarına binaen Kurul oluşturma yükümlülüğü hakkında vurgulanan hususlar haricinde; anılı maddenin son hükmü uyarınca, işverenlerin iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına uygun Kurul kararlarını uygulama mecburiyetine açıkça yer verilmiştir. Dolayısıyla, iş yerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin usule uygun şekilde temin edilebilmesi için Kurul oluşturma yükümlülüğüne uyulması ve verilen Kurul kararlarının işverenler tarafından uygulanması gerektiği anlaşılmaktadır.
Ayrıyeten, altı aydan uzun süren asıl işveren-alt işveren ilişkisinin bulunduğu hallerde uyulması gereken hususlar, Kanun’un 22. maddesinde de özel olarak düzenlenmiştir;4
Hem asıl işveren hem alt işveren tarafından ayrı ayrı kurul oluşturulur ise, kurul tarafından alınacak kararların uygulanmasında temel yükümlülüğün asıl işverence sağlanacağı,
Asıl işverence kurul oluşturulmuşsa, kurul oluşturması gerekmeyen alt işverenin koordinasyonu tertip etmek amacıyla vekaleten temsilci atayacağı,
İş yerinde kurul oluşturması gerekmeyen asıl işverenin, alt işverence oluşturulan kurulla birlik içerisinde kalmak adına vekaleten temsilci atayacağı ve
Kurul oluşturma yükümlülüğü bulunmayan asıl işveren ve alt işverenin toplam çalışan sayısı elliyi aşıyor ise, koordinasyon yetkisi ve sorumluluğu asıl işverende olmak kaydıyla işverenlerce birlikte kurul oluşturulacağı belirtilmiştir.
Bir diğer yandan, aynı çalışma alanında birden fazla işverenin bulunması ve işverenlerce birden fazla kurul oluşturulması halinde işverenlerin birbirlerinin çalışmalarını ilgilendirecek ve etkileyebilecek kurul kararlarını diğer işverenlerle paylaşması gerektiği vurgulanmıştır.
Yukarıda belirtilenler haricinde, Yönetmelik’in 5. maddesi uyarınca işverene bağlı fabrika, müessese, işletme ve işletmeler grubu gibi birden çok iş yeri bulunduğu durumlarda elli ve daha fazla çalışanın olduğu her bir iş yerinde ayrı ayrı Kurul oluşturulması gerektiği belirtilerek yükümlülüğün yerine getirilme şekli açıklanmıştır;
“İşverene bağlı, fabrika, müessese, işletme veya işletmeler grubu gibi birden çok işyeri bulunduğu hallerde elli ve daha fazla çalışanın bulunduğu her bir işyerinde ayrı ayrı kurul kurulur.
Birinci fıkrada belirtilen durumlarda ihtiyaç duyulması halinde kurullar arasında koordinasyon ve bilgi alışverişi işverence sağlanır. İşveren, birden çok işyerinin her birinde kurulacak kurulların çalışma usullerini düzenlemek, iş ve görüş birliğini sağlamak amacıyla bu işyerlerine ait iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili raporların, en az üç ayda bir, ilgili teknik eleman ve uzmanlarca incelenmesini sağlar. Ayrıca bu raporları göz önünde tutarak alınması gereken tedbirleri tespit eder ve uygulanmasını sağlar.”

D. Kurul Toplama Yükümlülüğünün Yerine Getirilmesi
Kurul’un çalışma usulü ve esasının belirlendiği hüküm çerçevesinde;
Kurullar ayda en az bir kere toplanacaktır.
İş yerinin tehlike sınıfı dikkate alınarak, tehlikeli iş yerlerinde iki ayda en az bir kere toplanılacaktır.
Az tehlikeli iş yerlerinde üç ayda en az bir kere toplanılacaktır.
Her toplantıda, görüşülen konularla ilgili alınan kararları içeren tutanak düzenlenecek, tutanağın imza altına alınmasıyla birlikte başkaca herhangi bir işleme gerek kalmaksızın alınan kararlar işverene bildirilmiş sayılacaktır.
Toplantıda alınan kararlar gereği yapılmak üzere ilgililere duyurulacak ve hatta çalışanlara bildirilmesi faydalı görülen konular iş yerinde ilan edilecektir.
Her toplantıda, önceki toplantıda alınan kararlar ve bunlara ilişkin uygulamalar hakkında bilgi paylaşılacaktır.
İşverence Yönetmelik’te gösterildiği şekilde hareket edilip edilmediğinin sıkı kontrolü gerekmektedir. Kurul oluşturulmasında, toplanmasında ve kararlarının uygulanmasında Yönetmelik’te vurgulanan unsurlara aykırılık bulunması halinde işverenin sorumluluğunun doğacağı açıktır. Öyle ki, Yönetmelik madde 5/2; “Kurulca iş yerinde ilan edilen kararlar işverenleri ve çalışanları bağlar.” hükmünü havidir.
Yönetmelik’in 10. maddesinde yine işveren ve işveren vekilinin, kurul için gerekli toplantı yeriyle araç ve gereçleri sağlayacağına ve kurulca hazırlanan toplantı tutanaklarını, kaza ve diğer vakaların inceleme raporlarını ve kurulca iş yerinde yapılan denetim sonuçlarına ait kurul raporlarını, iş müfettişlerinin incelenmesini sağlamak amacıyla iş yerinde bulundurması gerektiğine hükmedilmiştir.
En nihayetinde, işverenlerin ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde Kurul işlemlerinin yürütülmesine destek olma ve Kurul kararlarını uygulama yükümlülüğü bulunmaktadır.

E. Genel Değerlendirme ve Sonuç
Benzeri durumlara sıklıkla rastlanmamış bir hal yaratan CoVID-19 sürecinin hukuki alandaki etkileri ve sonuçları, kamu otoritelerince yapılacak yeni düzenlemeler ve Yüksek Mahkeme kararlarıyla şekillenecektir.
Bu sebeplerle, herhangi bir yaptırımla karşılaşılmaması adına Şirketlerin, yalnızca mevzuatta hali hazırda var olan tedbirlerle sınırlı kalmamasını ve olağanüstü önlemlere ilişkin ciddi adımlar atmasını önermekteyiz.
Dolayısıyla, İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu oluşturmak konusunda kanuni yükümlülüğü bulunmayan Şirketlerin dahi kendilerini Kurul denetimine tabi tutmalarını; denetim sonucunda alınan Kurul kararlarını uygulayarak iş yeri ve toplum sağlığına yönelik her türlü faaliyeti yerine getirmelerini tavsiye etmekteyiz.
Mevzuat hükümleri uyarınca farklı koşullara göre ayda – iki ayda – ve üç ayda bir olarak belirlenen Kurul oluşturma yükümlülüğü yönünden olabilecek en güvenli metotla hareket edilmesi; sağlık tedbirleri ile hukuki korumanın ciddi şekilde alınmasını da destekleyecektir. Bu meyanda, sıkı, katı ve kararlı işlem yapılmasıyla açısından Kurulların mümkün mertebe en geç ayda bir kez toplatılması ve Kurulda alınacak her türlü karara (kanuna, ahlaka ve kamu düzenine uygun) riayet edilmesi gerektiğini önemle vurgular ve bilgilerinize arz ederiz.

Konuya ilişkin herhangi bir sorunuz olması halinde her zaman bizlerle iletişime geçebilirsiniz.

Saygılarımızla,

Gülaç Hukuk Bürosu